top of page

Chiquinha Gonzaga e "Ó Abre Alas": A Marchinha que Abriu Caminhos para a Liberdade no Carnaval

  • Foto do escritor: Ao Redor - Cultura e Arte
    Ao Redor - Cultura e Arte
  • 3 de mar. de 2025
  • 3 min de leitura
"Cada nota carrega o sonho de uma mulher que abriu alas para o Brasil inteiro passar."  


Enquanto o Brasil se prepara para o Carnaval de 2025, é impossível não revisitar as raízes dessa festa que pulsa no coração da cultura brasileira. Entre os nomes que moldaram nossa musicalidade, destaca-se uma figura revolucionária: Chiquinha Gonzaga. Compositora, maestrina e uma mulher à frente de seu tempo, ela não só desafiou as normas do século XIX como nos presenteou com "Ó Abre Alas", a primeira marchinha de Carnaval, um hino de resistência e alegria que ecoa até hoje.  

 

Nascida em 1847 no Rio de Janeiro, Francisca Edwiges Neves Gonzaga, conhecida como Chiquinha, foi uma das primeiras mulheres a romper as barreiras de um universo musical dominado por homens. Desde cedo, mostrou talento excepcional para o piano, mas sua vida pessoal foi marcada por escolhas corajosas: aos 16 anos, casou-se por imposição familiar, mas abandonou o marido anos depois para seguir sua paixão pela música — um escândalo na época. Como mãe solteira e artista, enfrentou preconceitos, mas nunca recuou. Sua carreira floresceu com composições para teatro, valsas, polcas e, claro, o Carnaval.

  

"Ó Abre Alas": Mais que uma Marchinha, um Manifesto

Em 1899, Chiquinha compôs "Ó Abre Alas" para o cordão carnavalesco Rosa de Ouro, no bairro carioca do Andaraí. A melodia simples e contagiante rapidamente se tornou um símbolo das ruas, mas sua letra carrega um significado profundo:  

> "Ó abre alas que eu quero passar... 

> Eu sou da lira, não posso negar!" 

Aqui, Chiquinha não apenas celebra o Carnaval, mas reivindica espaço. A "lira" remete à música, sua identidade e arte. Em uma sociedade que limitava o protagonismo feminino, a composição era um grito por liberdade — tanto artística quanto pessoal. A marchinha, que hoje parece inocente, foi um ato político: uma mulher comandando o ritmo da festa, abrindo caminho para que outras vozes fossem ouvidas.  

Legado para o Carnaval e para o Brasil

 

Chiquinha Gonzaga morreu em 1935, mas sua obra transcendeu o tempo. "Ó Abre Alas" é entoada todo ano, lembrando-nos que o Carnaval também é um palco de transformação social. Sua trajetória inspira artistas que, como ela, desafiam convenções: uma mulher que ousou ser maestrina, divorciada, abolicionista e republicana em uma época em que sequer podiam votar. 


Em meio aos blocos e fantasias, Chiquinha nos convida a refletir: o Carnaval é festa, mas também é resistência. Enquanto os tambores soam e as ruas se enchem de cores, Chiquinha Gonzaga permanece viva na alma do Carnaval. Sua história nos lembra que a arte é território de coragem — e que, graças a pioneiras como ela, hoje podemos dançar, compor e ocupar espaços com mais ousadia. Em 2025, quando você ouvir "Ó Abre Alas", lembre-se: cada nota carrega o sonho de uma mulher que abriu alas para o Brasil inteiro passar.  Viva Chiquinha! Viva o Carnaval que ela ajudou a criar!


Conheça nosso livro

Lançado em 2024, o livro "Arte em debate: reflexões contemporâneas", da autora Luiza Pessôa, artista, graduada em história e pós-graduada em História da Arte, reúne artigos revisados e ampliados do blog Ao Redor Cultura e Arte que abordam temas relacionados à arte, além de textos inéditos da autora.


Acompanhe nossos podcasts no Spotify. 

Inscreva-se em nosso blog para receber outras publicações sobre arte e cultura

2 comentários


gabilesohbet
07 de dez. de 2025

Gabile Sohbet Benzer İlgi Alanlarına Sahip Rastgele insanlarla Sohbet Edin.


Cinsel Sohbet Sizinle Aynı İlgi Alanlarını Paylaşan Kişileri Bulun.

Curtir

gabilesohbet
07 de dez. de 2025

Mobil cinsel chat sohbet odaları android uyumlu dokunmatik ekran akıllı cep telefonları, tablet, ipad, iphone gibi Mobil cihazlarla tek bir tıkla Mobil Sohbet’e katılabilırsıniz.


Gabile sohbet ve cinsel sohbet yapmanızı kolay ve güvenli hale getiren cinsel chat ve gabile chat sorunsuz ve kesintisiz yeni kişilerle tanışma imkan sağlar.

Curtir
bottom of page